Gợi ý trước khi đọc: Nếu bạn chưa xem Bài 1, hãy đọc trước để hiểu phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng của Luật: Tóm tắt nội dung chính của Luật Xây dựng 2014 – sửa đổi 2020 .

Cơ sở pháp lý: Bài này tóm lược trên nền tảng Điều 3 – Giải thích từ ngữ, Chương I – Những quy định chung của:

• Luật Xây dựng 2014 số 50/2014/QH13 – PDF chính thức: 50_xaydung.signed.pdf
• Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xây dựng số 62/2020/QH14 – xem tại: 62/2020/QH14 trên Cổng thông tin Chính phủ

1. Vì sao phải nắm rõ “giải thích từ ngữ”?

Ngay sau khi giới thiệu phạm vi và đối tượng áp dụng, Luật Xây dựng dành hẳn một điều (Điều 3) để “giải thích từ ngữ”. Đây là “từ điển nội bộ” của Luật: mỗi khi nhắc đến một khái niệm chuyên môn, ta hiểu đúng theo định nghĩa ở đây, tránh hiểu theo thói quen đời thường.

Một số lợi ích khi nắm vững phần này:

• Làm hồ sơ, hợp đồng, biên bản… không bị dùng từ mơ hồ, giảm nguy cơ tranh chấp.
• Cùng một khái niệm, tất cả các bên (chủ đầu tư, nhà thầu, tư vấn, cơ quan quản lý…) hiểu giống nhau.
• Đọc các điều khoản sau nhanh hơn, ít phải “đoán ý” hay hỏi lại.

2. Một số khái niệm cốt lõi (tóm lược thân thiện)

2.1. Hoạt động đầu tư xây dựng
Theo Luật, đây là toàn bộ các công việc từ chuẩn bị đầu tư, thực hiện đầu tư đến kết thúc xây dựng đưa công trình vào khai thác, sử dụng. Nói ngắn gọn: tất cả những gì liên quan từ lúc nhen nhóm ý tưởng cho đến khi công trình vận hành, đều là hoạt động đầu tư xây dựng.

2.2. Dự án đầu tư xây dựng
Dự án đầu tư xây dựng là tập hợp các đề xuất có liên quan đến việc bỏ vốn để xây dựng mới, sửa chữa, cải tạo, mở rộng công trình nhằm phát triển, duy trì hoặc nâng cao chất lượng công trình, sản phẩm, dịch vụ.
Trong thực tế, đây chính là “bộ hồ sơ lớn” mà chủ đầu tư dùng để xin chủ trương, xin phê duyệt, vay vốn, chọn nhà thầu và tổ chức thực hiện.

2.3. Công trình xây dựng
Công trình xây dựng là sản phẩm được tạo thành bởi sức lao động của con người, vật liệu xây dựng, thiết bị lắp đặt vào công trình, được liên kết định vị với đất, có thể gồm phần dưới mặt đất, trên mặt đất, dưới mặt nước, trên mặt nước.
Nói gần gũi: mọi thứ “gắn với đất/địa điểm” như nhà ở, nhà xưởng, cầu, đường, cảng, hồ chứa… đều là công trình xây dựng.

2.4. Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi & Báo cáo nghiên cứu khả thi
Luật phân biệt rõ:

• Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi đầu tư xây dựng: nghiên cứu sơ bộ về sự cần thiết, tính khả thi, hiệu quả, làm cơ sở xem xét, quyết định chủ trương đầu tư.
• Báo cáo nghiên cứu khả thi đầu tư xây dựng: nghiên cứu chi tiết hơn về giải pháp kỹ thuật, phương án tài chính, hiệu quả kinh tế – xã hội… làm căn cứ quyết định đầu tư.

Ở doanh nghiệp, có thể hiểu đơn giản: tiền khả thi là bước “nghiên cứu ý tưởng và sườn giải pháp”, khả thi là bước “chốt phương án cụ thể để dám rót tiền”.

2.5. Chủ đầu tư
Chủ đầu tư là cơ quan, tổ chức, cá nhân sở hữu vốn, vay vốn hoặc được giao trực tiếp quản lý, sử dụng vốn để thực hiện dự án đầu tư xây dựng. Chủ đầu tư chịu trách nhiệm cao nhất về chất lượng, tiến độ, hiệu quả và tuân thủ pháp luật của dự án trong phạm vi quyền, nghĩa vụ được giao.

2.6. Nhà thầu, tổng thầu, nhà thầu phụ
Luật định nghĩa cụ thể từng loại, nhưng có thể tóm lược:

• Nhà thầu: tổ chức, cá nhân có đủ điều kiện năng lực, ký hợp đồng với chủ đầu tư để thực hiện một phần hoặc toàn bộ công việc (khảo sát, thiết kế, thi công, giám sát, cung cấp thiết bị…).
• Tổng thầu: nhà thầu chịu trách nhiệm chung, ký hợp đồng trực tiếp với chủ đầu tư và có thể ký lại với các nhà thầu phụ.
• Nhà thầu phụ: nhận thầu một phần công việc từ tổng thầu hoặc nhà thầu chính, nhưng vẫn phải đáp ứng yêu cầu về năng lực và tuân thủ Luật.

2.7. Quy hoạch xây dựng & Giấy phép xây dựng
Luật có chương riêng về quy hoạch, nhưng về khái niệm có thể hiểu:

• Quy hoạch xây dựng: tổ chức không gian, hệ thống công trình hạ tầng, kiến trúc, cảnh quan trên một vùng lãnh thổ nhất định, làm cơ sở để triển khai các dự án.
• Giấy phép xây dựng: văn bản pháp lý do cơ quan có thẩm quyền cấp, cho phép xây dựng mới, sửa chữa, cải tạo, di dời công trình theo hồ sơ, quy hoạch, tiêu chuẩn, quy chuẩn đã được phê duyệt.

3. Gợi ý khi đọc Luật Xây dựng

• Khi gặp một thuật ngữ lặp đi lặp lại (ví dụ: “dự án quan trọng quốc gia”, “công trình cấp đặc biệt”, “cơ quan chuyên môn về xây dựng”…), hãy quay lại Điều 3 để đọc đúng định nghĩa.
• Nếu áp dụng vào hợp đồng, nên trích dẫn nguyên văn khái niệm trong Luật, tránh diễn đạt lại theo ý chủ quan dẫn tới hiểu sai.
• Trong thực tế, có thể lập “bảng thuật ngữ” nội bộ của dự án/đơn vị, đối chiếu trực tiếp với Điều 3 Luật Xây dựng để mọi người cùng dùng chung một hệ từ.

INDUSVINA trân trọng cảm ơn!
Chúng tôi kiên định với con đường: Thượng tôn pháp luật – Chính trực – Minh bạch – Kỷ luật – Trách nhiệm – Sáng tạo – Khách hàng là trung tâm – Kiến tạo giá trị bền vững cho cộng đồng. Nếu bạn thấy chuỗi bài này hữu ích, hãy chia sẻ hoặc góp ý để chúng tôi hoàn thiện hơn qua từng dự án và từng bài viết.