Một doanh nghiệp làm xây dựng, hạ tầng cầu đường, MEP và MRO không thể xem HSE là phần phụ của hồ sơ. Công trường đồng thời tồn tại năng lượng trọng trường, điện năng, áp lực, nhiệt, chuyển động quay, tải nâng, hóa chất, tiếng ồn, rung động, bụi, khí độc và những giới hạn sinh lý của con người. Chỉ cần một nguồn năng lượng mất kiểm soát, hậu quả có thể xảy ra trong vài phần giây.

Pháp luật xác lập nghĩa vụ tối thiểu; tiêu chuẩn quản lý giúp tổ chức hệ thống; quy chuẩn kỹ thuật đặt ra yêu cầu bắt buộc; tiêu chuẩn thiết kế và hướng dẫn nhà sản xuất cung cấp dữ liệu để tính toán. Một biện pháp HSE có giá trị khi xác định rõ văn bản điều chỉnh, tiêu chí phải đạt, người phê duyệt và bằng chứng chứng minh.

Khi lập hồ sơ dự án phải kiểm tra phiên bản hiện hành và phạm vi bắt buộc. Không liệt kê tiêu chuẩn theo hình thức; mỗi tiêu chuẩn phải liên kết với một tiêu chí kiểm soát.

Giàn giáo, sàn đạo và kết cấu tạm

Kết cấu tạm thường chịu tải ở giai đoạn bất lợi: tải tập trung, bê tông chưa đạt cường độ, nền ngấm nước, liên kết chưa hoàn chỉnh và tải thay đổi theo trình tự. Hồ sơ phải chứng minh đường truyền lực từ sàn công tác xuống hệ chống, nền móng và điểm neo.

• Tải trọng: bản thân, người, vật tư, thiết bị, bê tông tươi, tải động và tải bất lợi.
• Ổn định: độ mảnh, giằng chéo, liên kết, lún lệch và mất ổn định tổng thể.
• Nền đỡ: sức chịu tải, thoát nước, tấm kê và khoảng cách tới hố đào.
• Thay đổi: cấm tự ý tháo giằng, đổi bước chống hoặc tập kết thêm vật tư.

Làm việc trên cao

Hệ chống rơi phải kiểm soát điểm neo, khoảng rơi tự do, độ giãn bộ hấp thụ năng lượng, khoảng trống phía dưới và nguy cơ va đập con lắc.

Nâng hạ

Khả năng nâng phải tra đúng load chart theo bán kính, chiều dài cần, đối trọng, chân chống, nền và giới hạn gió. Với sling nhiều nhánh, lực dây tăng nhanh khi góc với phương ngang giảm.

Hố đào

Phải kiểm soát áp lực đất, nước ngầm, tải chất thêm, rung động, chống vách, thoát nước, lối lên xuống, quan trắc chuyển vị và vùng cấm sát mép hố.

Điện, tiếp địa và hồ quang

Cần kết hợp thiết kế bảo vệ, RCD/ELCB phù hợp, nối đất, liên kết đẳng thế, che chắn, khoảng cách và LOTO. Tủ điện công suất lớn phải xem xét cả hồ quang điện.

Không gian hạn chế

Phải cô lập nguồn, đo khí trước và liên tục, thông gió, bố trí người giám sát, liên lạc, giấy phép và thiết bị cứu hộ. Không để người cứu tự phát trở thành nạn nhân tiếp theo.

PPE, đào tạo, kiểm định, thiết kế kết cấu tạm, cảm biến, đo khí, quan trắc và giám sát là chi phí nhìn thấy trong dự toán. Chi phí tai nạn thường chỉ xuất hiện sau sự cố và bị phân tán ở nhiều bộ phận nên dễ bị đánh giá thấp.

Với rủi ro tử vong hoặc thảm họa, quyết định không được chỉ dựa trên hoàn vốn. Yêu cầu pháp lý, nguyên tắc ALARP và giới hạn đạo đức là điều kiện ràng buộc.

Ngày 26/9/2007, hai nhịp dẫn đang thi công của cầu Cần Thơ bị sập. Theo bài tưởng niệm đăng trên Báo Thanh Niên, sự cố khiến 55 người tử vong và 80 người bị thương. VnExpress cũng ghi nhận cùng số liệu khi đưa tin về lễ tưởng niệm 10 năm sau sự cố.

Theo nội dung kết luận của Ủy ban Nhà nước điều tra được các cơ quan báo chí đăng tải năm 2008, lún lệch đài móng trụ tạm thượng lưu T13U được xác định là nguyên nhân khởi nguồn; lún lệch làm tăng nội lực, gây hư hỏng liên kết, khiến các bộ phận của trụ tạm mất ổn định và kéo theo sự sập đổ của kết cấu phía trên.

Khung phân tích để học tập, không dùng để quy kết

Cách phân tích này tránh dừng ở nhận xét chung như “chủ quan” hoặc “thiếu cẩn thận”. Mục tiêu của RCA là chuyển bài học thành yêu cầu có thể thực hiện: tính toán độc lập, kiểm tra nền, quan trắc lún và chuyển vị, kiểm soát tải, phê duyệt thay đổi, thiết lập điểm dừng và quy định người có thẩm quyền quyết định tiếp tục thi công.

Hierarchy of Controls

1. Loại bỏ nguy cơ.
2. Thay thế bằng phương án ít nguy hiểm hơn.
3. Biện pháp kỹ thuật: lan can, interlock, che chắn, hút cục bộ, giằng chống, RCD, cảm biến.
4. Biện pháp hành chính: quy trình, giấy phép, đào tạo, giám sát.
5. PPE: lớp bảo vệ cuối cùng, không thay thế thiết kế an toàn.

Người có hơi men, thiếu ngủ, sử dụng thuốc làm giảm phản xạ hoặc không đủ sức khỏe không chỉ đối mặt với rủi ro cá nhân. Trong nâng hạ, điện, vận hành máy hoặc làm trên cao, sai sót của một người có thể truyền hậu quả sang cả tổ đội.

• Phạm vi và ranh giới trách nhiệm đã rõ.
• Bản vẽ, biện pháp, tính toán đã phê duyệt.
• HIRA/JSA đúng điều kiện thực tế.
• Giấy phép đúng nơi và còn hiệu lực.
• Nhân sự đủ sức khỏe, huấn luyện, chứng chỉ.
• Không người có hơi men hoặc mất tỉnh táo.
• Máy đã kiểm định, bảo dưỡng, kiểm tra đầu ca.
• Tải trọng, bán kính, nền, giới hạn gió đã xác nhận.
• Giàn giáo, sàn đạo, giằng, neo đạt yêu cầu.
• Nguồn điện, tiếp địa và LOTO phù hợp.
• Không gian hạn chế đã đo khí và có cứu hộ.
• Hố đào có chống sạt, thoát nước, lối lên xuống.
• Vùng nguy hiểm đã cô lập và có cảnh giới.
• PPE đúng loại, đúng cỡ, còn tình trạng tốt.
• Thời tiết, nước, thủy triều, giao thông phù hợp.
• Phương án cứu hộ và liên lạc sẵn sàng.
• Bụi, ồn, nước thải, chất thải được kiểm soát.
• Điểm dừng và quyền Stop Work đã thống nhất.

Trong hành trình nghề nghiệp qua các công trình từ Kiên Lương – Kiên Giang, Vũng Tàu, Mũi Cà Mau đến Khánh Hòa, Đà Nẵng, Buôn Ma Thuột và Hà Nội, điều có giá trị không chỉ là công trình đã hoàn thành mà còn là việc mọi người có thể trở về an toàn sau mỗi ngày làm việc.

INDUSVINA không xem việc chưa xảy ra tai nạn chết người là lý do để chủ quan. Đó là trách nhiệm phải duy trì bằng kiểm tra, tính toán, kỷ luật nhân sự, kiểm soát điều kiện thi công và quyền dừng công việc.

Bài viết và dịch vụ liên quan